KILIMO CHA MAHARAGE YA NJANO

KILIMO CHA MAHARAGE YA NJANO.

Kilimo cha maharage ni rahisi na kinalipa sana kikifanyika kwa utaalamu. Gharama nafuu na competion ya soko ni almost zero. Huhitaji kusafiri, kinachofanyika ni kuwaita wateja waje shamba watuniashane misuli mbele yako bila dalali kisha ww ndo una decide whom to trade with!

Ekari moja ya maharage ya njano unaweza pata gunia 20 - 30. na gunia moja kwa sasa ni shs 270,000.

Shamba la maharage kama unalima kwa kumwagilia unaweza lima mara tatu kwa mwaka . Hii ina maana ukilima ekari moja tu utakua na uhakika wa kipato cha Milioni 5.5 kila baada ya miezi minne, na kama ukilima ekari kumi basi wewe kila miezi minne utakua unaingiza milioni 55. Hata uwe mlevi vipi huwezi maliza hizo helaa na ni lazima baada ya mwaka mmoja tu mabenki yataanza kukuheshimu na status yako itabadilika for good. Sasa baada ya kukupagawisha na kukuchanganya juu ya mill 55 kila baada ye miezi minne ndugu mdau wa CHAKULACOM na mkulima mwenzangu sasa twende tukalichambue harage la limwa vipi

Maharage ni lishe ya pili kwa umuhimu nchini Tanzania baada ya mahindi. Maharage yanaweza kuliwa yakiwa
machanga/mateke (green/French beans) na yakiwa mabichi au yamekauka baada ya kukomaa.
Maharage ni chanzo muhimu cha protini kwa binadamu na husaidia udongo katika utengenezaji wa madini ya nitrogen
kutoka kwenye hewa kwa kupitia mizizi ya maharage ambayo husaidiana pamoja na rhizobium/ryzobium bacteria
kwenye udongo. Nitrogen ni muhimu kwa ukuaji na uzalishaji wa mahindi.
Kwa miaka mingi maharage yamekuwa yakilimwa kwa ajili ya matumizi ya nyumbani lakini hali inabadilika kwasababu
soko la maharage limekua, bei yake kuongezeka na mahitaji ya maharage yameongezeka. Hii imesababisha kuongezeka
kwa uzalishaji na biashara ya maharage nchini na nje ya nchi.
Matumizi ya Maharage
Maharage hutumika kama chakula cha binadamu na pia majani yake huweza kutumika kama chakula cha mifugo. Katika
chakula cha binadamu maharage hutumika kama kiambatanishi (mboga) cha vyakula vingine kama vile wali au ugali.
Faida za maharage
a) Mbegu
Mbegu za maharage zina viwango vingi vya protini ambavyo ni muhimu katika kujenga mwili kwa sbababu yanatoa
proein; hivyo hutumika badala ya nyama, madini ya magnesium husaidia katika afya na ukingaji wa moyo kutoka kwenye
maradhi, madini chuma husaidia kuupa mwili nguvu, Vitamin B1 (Thiamin) na Vitamin K huongeza uwezo wa
kumbukumbu hivyo kuwa muhimu kwa watu wenye matatizo ya kupoteza kumbukumbu.
Maharage ni chanzo kizuri cha kupunguza cholesterol mwilini, cholesterol nyingi mwilini ni chanzo cha magonjwa
mengi. Pia maharage husaidia kukinga viwango vya sukari kwenye damu kuongezeka ghafla baada ya mlo, hivyo ni
muhimu sana kwa watu wenye kisukari. Zaidi ya yote vyakula vya jamii ya maharage vimeonekana kupunguza
uwezekano wa kupata mshituko wa moyo. Tafiti za hivi karibuni zimegundua kuwa ulaji wa maharage hupunguza
uwezekano wa kupata saratani (cancer) tofauti na nyama ambayo huongeza uwezekano wa kapata saratani.

i) Majani na maua ii) Maharage iii) Maharage machanga
b) Majani
Majani ya maharage pia huweza kutumika kama mboga na katika baadhi ya jamii za watu nchini, majani mateke ya
maharage huchumwa na kukatwakatwa kisha kupikwa kama mchicha au mboga nyingine yoyote ya majani.
Upandaji wa Maharage
1.Mbegu
Upandaji wa maharage unatakiwa ufanyike katika muda muafaka kutokana na eneo ili kuweza kupata maji ya kutosha
(mvua) na wakati wa mavuno kunatakiwa kuwe na ukavu ili maharage yasiharibikie shambani. Maji mengi yaliyotuama
na ukame siyo nzuri kwa maharage na husababishia mmea magonjwa na kuoza au kukauka� Kuna aina nyingi za maharage ambazo zinaweza kupandwa kwa mfano (Rojo, Mshindi, Pesa, SUA 90 na Canadian
wonder) ambazo ni mbegu zilizoboreshwa, lakini pia kuna mbegu za kawaida zilizopo kwa wakulima ambazo huhimili
baadhi ya magonjwa na wadudu.
Inashauriwa kupanda maharage katika umbali wa (50×20) sentimita 50 (mstari kwa mstari) na sentimita 20 (mmea kwa
mmea), panda mbegu mbili za maharage katika shimo moja, mbegu zinaweza kupandwa katika umbali wa sentimita 3-6
kwenda chini. Kama mbegu moja moja katika kila shimo, nafasi itapungua. Kwa maharage yaliyokuwa vizuri kunatakiwa
kuwe na idadi ya mimea 150,000-200,000 kwa hekta (maharage mafupi), maharage yatambaayo idadi yake ni nusu ya
maharage mafupi kwa hecta. Hekta 1 = ekari 2.471.

2.Mbolea
Mimea huhitaji virutubisho kutoka kwenye udongo ili kuweza kukua na kuzalisha matunda yenye afya. Maharage huhitaji
madini ya phosphorous na potassium ambayo hupatikana kutoka kwenye mbolea hai kama vile samadi, mboji, majivu,
mkojo wa mifugo na mabaki ya mimea. Ni muhimu kufahamu udongo ambao unatarajia kupanda mimea yako ili
kutathmini viwango vya madini yaliyopungua ili kufanya juhudi za kuongeza.
Zaidi ya yote ni vizuri kutumia mbolea hai ambazo zinasaidia viumbe hai huweza kukua na kuendeleza kurutubisha
udongo, kwa mfano mizizi ya maharage husaidiana na viumbe hai (nitrogen fixing bacteria) waishio kwenye udongo
kutengeneza nitrogen. Mbolea za chumvichumvi huharibu na kufukuza viumbe hai kutoka kwenye udongo.
3.Magugu
Inashauriwa kupalilia mimea kabla haijatoa maua. Shughuli hii inatakiwa ifanywe kwa uangalifu ili kukinga mimea
isiharibike kwenye mizizi kwani uharibifu wa aina yoyote huweza kusababisha magonjwa kwa mmea. Inashauriwa
kupanda mimea kwa kuzunguka (crop rotation) ili kupunguza uwezekano wa magugu na mardhi kuweza kushambulia
mimea.
4.Wadudu na magonjwa
Maharage hushambuliwa na wadudu na magonjwa. Miongoni mwa njia
za kuzuia, kukinga na kufukuza wadudu ni kuhakikisha kuwa mimea
ipo katika hali nzuri (imepaliliwa, nafasi ya kutosha na haijaharibika).
Pia kubadilisha aina ya mimea inayopandwa kwenye shamba moja mara
kwa mara husaidia kupunguza uwezekano wa wadudu kuongezeka.
Kwa baadhi ya wadudu kama vile viwavi (African Ballworm) huweza
kufukuzwa kwa kutumia muarobaini au vitunguu saumu. Maji ya
muarobaini ni dawa nzuri sana kwaajili ya kufukuzia wadudu na haina
madhara yoyote kwa binadamu.
5.Kukomaa na Kuvuna
Maharage ya kijani yanatakiwa yavunwe kabla punje za maharage hazijakuwa sana. Hii ni kati ya wiki 7-8 baada ya
kupanda. Maharage makavu huvunwa mara tu kiasi cha kuridhisha cha kukomaa na kukauka kinapokuwa kimefikiwa.
Kwa mfano asilimia 80 ya maharage yakishakomaa na kuanza kubadilika rangi (kukauka) au kwa aina nyingine kusinyaa
yanakuwa tayari kwa mavuno.
Kwa kawaida mmea wote hung’olewa na kuwekwa juani ili uendelee kukauka kisha maharage hutolewa kutoka kwenye
mmea na kuendelea kukaushwa ili kupunguza matatizo wakati wa kuhifadhi. Baada ya kukauka hadi kufikia angalaua
asilimia 12 ya unyevu, maharage yanatakiwa yahifadhiwe kwenye chombo chenye mfuniko kama vile ndoo ya plastiki au
pipa na kuendelea kuyaangalia mara kwa mara ili kuhakikisha kuwa wadudu hawajaingia na kisha kuyafunika tena.
6.Kilimo mchanganyiko
Ni vizuri sana na inashauriwa kupanda maharage pamoja na mimea ya jamii nyingine kama vile mahindi kwani husaidia
katika kusambaza madini ya nitrogen na kwa maharage yenye kutambaa, hupata sehemu ya kujishikilia au kutambalia.
Maharage yanaweza yakapandwa katikati ya mistari ya mahindi. Pia viazi huweza kupandwa pamoja na maharage.
Inashauriwa kutokupanda maharage pamoja na mimea mingine ya jamii ya maharage (leguminous) kwani husababisha
mimea isiweze kukua vizuri kwasababu ya kutokupata virutubisho vya kutosha na huweza kusababisha matatizo kama �ya wadudu kama nzi weupe.

Mbegu za maharage ya njano F1 za Muda wa siku 85 zinazohimili ukame

FAIDA ZA MKOJO WA SUNGURA NA NG'OMBE

MKOJO WA SUNGURA NA NG'OMBE

Mkojo wa sungura hutumika kama mbolea ya maji katika mimea na unasemekana kuwa na virutubisho vingi muhimu kwa ajili ya mimea hasa  katika mazao ya mbogamboga.
Pia, mkojo huo unatumika kama kiuatilifu asili kwa ajili ya kufukuza wadudu hatari kwa mazao.

Hivi sasa mabanda ya kisasa yanayojengwa  kwa ajili ya kufugia sungura, yamewekewa miundombinu mizuri kwa ajili ya kuvuna na kuhifadhi mkojo wa mnyama huyo.

Mkojo huo huweza kuhifadhiwa katika mapipa. Unaweza kuandaa keni au solo pia kwa ajili ya kumwagilia.

Jinsi ya kuandaa na kuutumia

Mkojo ukishapatikana huweza kuhifadhiwa katika solo na unakuwa tayari kwa matumizi. Kinachoweza kufanyika ni kuchuja mkojo huo na kuondoa uchafu, kisha unakuwa tayari kwa matumizi.

Mkulima atamwagilia maji asubuhi,  kisha kwenye saa tatu asubuhi atachukua mkojo huo na kuuweka katika solo tayari kwa kupiga kwenye mimea.

Atapiga katika maeneo yaliyoathirika au katika majani ya mmea husika, shina la mmea husika. Lakini pia katika udongo wa shamba husika.

Mkojo wa sungura unasifika kuongeza virutubisho kwa mmea lakini pia unasaidia  katika kuondoa wadudu hatari kama wadudu mafuta, inzi weupe, utitiri na kuukinga mmea na magonjwa ya fangasi na bacteria.

Majani ya mwarobaini na mkojo wa ng’ombe

Dawa nyingine ya asili ya kuua wadudu shambani ni mchanganyiko wa majani ya mwarobaini na mkojo wa ng’ombe. Mchanganyiko huu ni nzuri na una matokeo mazuri  katika kufukuza wadudu hatari shambani.

Jinsi ya kuandaa

1. Chukua majani ya mwarobaini kiasi cha kujaza ndoo nne.

2. Chukua mkojo wa ngombe kama lita 20

3. Tafuta kifaa maalumu cha kutwangia majani ya mwarobaini

4. Tafuta mifuko ya saflet inayohifadhia unga ya kilo 25 kisha andaa keni au solo kwa ajili ya kumwagilia kwenye mimea yako.

Baada ya maandalizi haya, chukua majani ya mwarobaini (weka mengi  kiasi cha kujaza ndoo nne za lita 20). Kisha yatwangwe mpaka yawe laini kabisa kiasi cha kutoa maji.

Baada ya hapo, weka majani hayo katika mifuko ya kilo 25 yakiwa yametwangwa vyema. Kisha mfuko huo ukiwa na majani yaliyotwangwa yatatumbukizwa katika ndoo yenye mkojo wa ngombe kama lita 20.

Utaacha kwa siku saba mfuko huo ndani ya mkojo huo, vyote vinaweza kukaa katika ndoo kubwa ya lita 20. Siku ya kutoa majani yatakuwa yamejichuja katika mkojo wa ngombe na kutengeneza harufu kali.

Hapo utachuja kama kuna baadhi majani yameingia katika mchanganyiko huo.

Kisha mchanganyiko unachanganywa na lita 20 za maji masafi tayari kwa matumizi.

Jinsi ya kutumia

Utaweka katika solo mchanganyiko huo kisha utamwagia katika shamba lako. Kama kwenye mmea palikuwa na wadudu utapiga hapo katika wadudu. Piga katika majani ya mmea, shina la mmea na katika udongo kwa ujumla.

Pia, ondoa majani yalioathirika katika mmea mara baada ya kupiga dawa husika.

USINDIKAJI WA NYANYA

*USINDIKAJI WA NYANYA*
(Chachandu ya Nyanya (Stewed tomato))

*USINDIKAJI WA NYANYA* (Chachandu ya Nyanya (Stewed tomato))
Wakulima hupata hasara kubwa sana inayotokana na mazao hayo kuharibika haraka kutokana na uhaba wa soko.

Uzalishaji wa mazao ya aina mbalimbali nchini Tanzania, na kwingineko, umeshika kasi sana kutokana na jitihada zinazofanywa na wakulima katika kuongeza uzalishaji huo.
Hili ni jambo muhimu sana kwa kuwa walaji wanatoshelezwa bila kupata taabu, huku wakulima nao wakipiga hatua kadhaa za kimaendeleo.

Juhudi hizi zinakatishwa tama na ukosefu wa soko la haraka la mboga mboga na matunda, huku wakulima wakiwa hawana namna ya kuhifadhi mazao hayo kwa lengo la kusubiri soko au kwa matumizi ya baadHii ni aina ya kiungo ambacho hutumika kuongeza ladha kwenye chakula, pamoja na hamu ya kula.ae. Wakulima huacha mazao hayo yakioza ovyo, na baada ya kuoza wakulima wanakata tamaa kwa kuwa hupata hasara kubwa kutokana na upotevu huo.

Ni muhimu kwa wakulima na Wajasiriamali kufahamu namna mbalimbali wanavyoweza kuhifadhi na kusindika mazao wanayozalisha, ili wasiingie katika hasara isiyokuwa ya lazima.

Kwa kufahamu hilo, nimewaletea somo la namna ya usindikaji waChachandu ya Nyanya (Stewed tomato))Hii ni aina ya kiungo ambacho hutumika kuongeza ladha kwenye chakula, pamoja na hamu ya kula.
 

*Namna ya kusindika chachandu ya nyanya*

*Dondoo Kiwango cha*
*mahitaji*

yatakayoainishwa hapo chini na maelezo yake ni kwa ajili ya kutengeneza na kupata kiasi cha chupa 12 za nusu (½) lita.

*Mahitaji*
Nyanya sadoline 2
Pilipili hoho kilo 2
Vitunguu maji kilo 1¼
Chumvi vijiko 2 vya chai
Namna ya kuandaa
Osha nyanya na pilipili hoho vizu kwa maji safi
Menya vitunguu vizuri
Katakata vyote kwa muundo wa viboksi vidogo vidogo
Weka kwenye sufuria
Bandika jikoni
Koroga taratibu kwa muda wa nusu saa ili mchanganyiko huo usiungue

*Ufungashaji*
Wakati mchanganyiko ukiendelea kuiva jikoni, hakikisha unaandaa vifungashio/chupa
Ni muhimu kuhakikisha kuwa chupa hizo zimeoshwa vizuri na kuwekwa kwenye chombo maalumu cha kuulia vimelea (Sterilizer)
Weka mchanganyiko wa chachandu kwenye vifungashio kulingana na ujazo unaohitaji ukiwa bado wa moto
Funga chupa/kifungashio kiasi
Rudisha kwenye chombo maalumu cha kuulia vimelea
Acha humo kwa muda wa dakika tano
Ondoa na ufunge vizuri
Pindua chupa/kifungashio mfuniko ukae chini. Hii itasaidia mfuniko kufunga vizuri
Weka nembo tayari kwa mauzo
Inashauriwa kuanza kuuza bidhaa hiyo baada ya wiki moja tangu siku ilipotengenezwa. Bidhaa hii inaweza kuwa salama kwa matumizi ya binadamu kwa kipindi cha miaka 2 tangu ilipotengenezwa.

*Soko*

Bidhaa hii inauzwa na kutumiwa na watu wa kada mbalimbali. Inaweza kuuzwa katika hoteli za kawaida na zile za kitalii, pamoja na maduka ya kawaida ya vyakula vya binadamu.

BIASHARA GANI NI ZURI AMBAYO INALIPA NAWEZA KUIFANYA KWA SASA?

BIASHARA GANI NI ZURI AMBAYO INALIPA NAWEZA KUIFANYA KWA SASA?

Kwa ufupi ni kwamba  Biashara nzuri ni ile unayoipenda na unayoiweza kuifanya vizuri na  kwa ubora tofauti na wengine lakini ni lazima uwe na muda Wa kuisimamia,vinginevyo itafeli.
Biashara nzuri zaidi ni Biashara inayohusika na kutatua matatizo ya watu katika eneo lako unapoishi au unapofanyia kazi. That's all about Business.

Ukitaka kufanikiwa ktk Biashara ni lazima
1.Uipende Biashara yako.
2. Uwe na muda Wa kuisimamia.
3. Uwe na uwezo Wa kuifanya na uifanye kwa uzuri na ubora Wa hali ya juu tofauti na washindani wako.
4.Uwe na Elimu au maarifa sahihi kuhusu Biashara unayotaka kuifanya.
5.Uwe na washauri wazuri ktk Biashara yako yaani Uwe na watu walioifanya na wanaoifanya Biashara hiyo na ambayo wamefanikiwa ktk hiyo biashara. Ni hatari kubwa kuwa na washauri ambao eidha walifeli ktk hiyo Biashara au wasiofanya hiyo Biashara wengi wao watakukatisha tamaa na kukuvunja moyo.

Huu ni mfano hai ambao Mimi Binafsi nauamimi na  nimenufaika nao sana. Nilipotaka kuoa niliwauliza watu ambao wameoa na wanaishi vizuri ktk ndoa zao,nilipotaka kusoma fani ya uinjinia niliwauliza watu waliosoma na kunufaika na Elimu hiyo, nilipotaka kujenga niliwauliza watu waliojenga na nilipotaka kufungua Biashara niliwauliza watu sahihi wanaofanya Biashara hiyo na kamwe sijawahi kujuta ktk maamuzi Yangu namshukuru Mungu kwa hilo.

Angalizo Akili ya kuambiwa changanya na yako. Sio kila ushauri utakufaa ila ni muhimu kutafuta ushauri then baada ya ushauri ukae chini mwenyewe utafakari na ujiridhishe kama ni sahihi ufanye na kama sio sahihi tafuta njia nyingine.

Utajuaje kama ushauri uliopewa na mentor wako kuwa ni sahihi ama sio sahihi?

Akili ya kuzaliwa na kujifunza inakuhusu. Huwezi kufanikiwa ktk jambo lolote kama huna maarifa au Elimu nacho. Tafuta maarifa na Elimu,jifunze ili uelewe vizuri juu ya kitu unataka kufanya kabla ya kufanya maamuzi yako. Hapa ndipo watu wengi hukosea na kutuja baadae. Huwachukia waliowashauri kwa kuwasababishia matatizo ktk Ndoa zao,Biashara zao na hata maisha yao kwa ujumla kwa sababu walichukua ushauri na kufanya walivyoambiwa bila kuchunguza au kutafakari kwanza.

Usikurupuke ktk maisha utajuta na kujilaumu au kuwalaumu wengine bure usipojiongeza.

Katika Maisha ya mafanikio hakuna njia ya mkato. Ukitaka shortcut lazima ujiandae kusubiri maumivu ya majuto baadae. Kutafuta shortcut ktk maisha ni kuogopa kulipa gharama Leo na kusubiri kuja kulipa baadae.

So ukitaka kufanikiwa ni lazima ufuate Sheria,kanuni na miiko ya Mafanikio otherwise usitafute Wa kumlaumu zaidi ya kujilaumu mwenyewe.

DAWA YA KUOTESHA NYWELE

Maligahafi
1* mafuta ya Mnyonyo
2*chumvi
3*yai la kuku wa kienyeji

Utengenezaji

Andaa bakuli safi kisha weka chumvi kijiko 1 cha chai alafu weka yai 1 la kuku wa kienyeji koroga kupata mchanganyiko sawa

Baada ya hapo weka mafuta ya Mnyonyo robo Lita kisha koroga kupata mchanganyiko laini kisha acha sehemu yenye ubaridi kwa muda wa dakika 30+(nusu Saa )
Dawa itakua tayari

     Matumizi

Nyoa kipara kichwa chote na upake kila unapo amka baada ya kuoga na acha mafuta kwa masaa 5 yakiwa kichwani umepaka

Fanya ivyo kwa muda wa siku 12 mfurulizo

UTENGENEZAJI WA DAWA YA KUKUZA NYWELE

Utengenezaji Wa dawa ya kukuza nywele

Mahitaji
1*mafuta ya mnyonyo
2*asali
3*maji ya limao
4*Unt bakteria

Utengenezaji

Andaa bakuli linalo endana na wingi Wa mahitaji yako kisha weka asali robo Lita kisha weka mafuta mnyonyo robo Lita kisha weka maji ya limao kiasi upendacho kisha koroga kupata mchanganyiko safi

Baada hapo anza kutumia

Paka kwa nywele zilizo na dawa na zisizowai kuwekwa dawa

Baada ya kupaka mfano wakati Wa kulala funga kwa kusokota (mabutu) kisha funika na mfuko Wa plastik asubuh fumua na uoshe Fanya ivyo kwa siku 3 au 4 uone maajabu ya hii dawa

JINSI YA KUTIBU UGONJWA WA VIDONDA KOONI NA MAFUA UKIWA NYUMBANI

*Jinsi ya kutibu ugonjwa wa vidonda kooni na mafua ukiwa nyumbani*

Ugonjwa wa uvimbe kooni mara nyingi husababishwa na kufungana mapua na makamasi yanapopita kooni Baridi kavu inaweza pia kufanya koo likauke na mtu ahisi likiwashawasha.Unaposhikwa na mafua, pia inaweza kusababisha kidonda kooni kinachoweza tu kutibiwa na dawa. 

*jinsi ya kutibu ugonjwa wa koo na mafua ukiwa nyumbani*

*1. Tumia Apple Cider vinegar* 

jinsi ya kutibu ugonjwa wa vindonda kooni na mafua ikiwa nyumbani Ili kupunguza makali ya ugonjwa wa vidonda kooni,changanya kijiko kimoja cha Apple Cider Vinegar na maji moto,kunywa mchanganyiko huo ambao utasaidia kuua vijidudu vinavyosababisha uvimbe kooni.

*2.Vitunguu saumu*

Jinsi ya kutibu ugonjwa wa vindonda kooni na mafua ikiwa nyumbani Chukua vitunguu saumu kiasi, viponde halafu uvimumunye vikiwa mbichi kwa muda wa dakika 15 Aidha,unaweza viponda,uvichanganye na asali, Olive oil au mboga za kienyeji ili kuifanye juisi yake ipate ladha kiasi.

*3. Asali*

Jinsi ya kutibu ugonjwa wa vindonda kooni na mafua ikiwa nyumbani Changanya asali kiasi unachotaka na maji moto,Olive Oli au na dawa yoyote ya miti shamba. Kwa mara nyingi asali hujulikana kutibu vindonda kooni na pia kikohozi

*4.Maji ya Chumvi*

Jinsi ya kutibu ugonjwa wa vindonda kooni na mafua ikiwa nyumbani Mbinu hii ya kutibu vidonda hutumika na watu wengi nyumbani,chemsha maji kikombe kimoja na uchanganye na kijiko kimoja cha chumvi kisha sukutua maji hayo kwenye koo. Habari Nyingine:

*4.Kunywa chai ya Chamomile*

Jinsi ya kutibu ugonjwa wa vindonda kooni na mafua ikiwa nyumbani Chai ya chamomile humaliza haraka maumivu ya ugonjwa wa vidonda kooni na pia inasemaka inasaidia kuzuia maradhi ya ugonjwa wa saratani.

*5.Maji ya Ndimu*

Jinsi ya kutibu ugonjwa wa vindonda kooni na mafua ikiwa nyumbani Maji ya ndimu hukausha vidonda kooni na pia yanajulika kwa kuzuia maradhi yoyote ya ugonjwa wa saratani. Unatakiwa kuchanganya ndimu na maji moto,uongeze asali au chumvi kisha uyanywe maji hayo

6. *Kunywa maji mengi*

Kunywa maji mengi husaidia kusafisha koo na kulizuia kukauka Vile vile maji husaidia kuepukana na saratani ya tumbo kwa sababu inasaidia katika usagaji wa vyakula